Quy chế Website
banner 10 TCT trái

Đủ “chiêu trò” khai man, trốn thuế của DN

07/29/2013 15:47:09

Thủ tục hải quan điện tử (TTHQĐT) chính thức được triển khai thực hiện trên phạm vi cả nước là một bước tiến quan trọng trong tiến trình cải cách hiện đại hóa ngành Hải quan. Tuy nhiên, quy trình này cũng đang tồn tại những kẽ hở để doanh nghiệp lợi dụng, trốn thuế.

Ảnh minh họa.

Ảnh minh họa.

CôngThương - Theo Ban Cải cách hiện đại hóa hải quan (Tổng cục Hải quan),  6 tháng đầu năm cả nước có 42,5 nghìn doanh nghiệp tham gia xuất nhập khẩu, với lượng tờ khai 2,47 triệu bộ (tăng 5,6% về doanh nghiệp và 11,2% về lượng tờ khai so với cùng kỳ). Tổng giá trị kim ngạch đạt hơn 124 tỷ USD (tăng 15,4%) trong đó xuất khẩu 61,54 tỷ USD (tăng 15,1%), nhập khẩu 62,47 tỉ USD (tăng 15,6%). Trong đó, 90,3% tờ khai và 96,7% kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước thực hiện TTHQĐT.

Tất cả 34 cục hải quan địa phương trong cả nước đã thực hiện TTHQĐT. Trong đó, 22 cục hải quan đã thực hiện tại 100% chi cục.

Bên cạnh những mặt tích cực thì một số doanh nghiệp cũng lợi dụng những kẽ hở khi khai báo TTHQĐT để gian lận. Đơn cử như tại Cục Hải quan TP.HCM, việc doanh nghiệp lợi dụng TTHQĐT để khai sai mã số dẫn đến giảm số thuế phải nộp diễn ra khá phổ biến. Chi cục Hải quan quản lý hàng đầu tư, chỉ sau 1 tháng thực hiện TTHQĐT đã phát hiện 17 trường hợp vi phạm. Sau khi được chuyển luồng, điều chỉnh mã số tính thuế, đã tăng thu cho ngân sách nhà nước gần 2,3 tỷ đồng.

Điển hình là trường hợp Công ty TNHH Giấy C.D làm thủ tục khai báo nhập khẩu lô hàng máy lọc khí của bộ phận seal giấy, thuế suất thuế nhập khẩu 0%. Với thông tin này, lô hàng được Hệ thống thông quan tự động phân luồng Xanh. Tuy nhiên, phát hiện có dấu hiệu gian lận về mã số tính thuế, hải quan đã đề xuất dừng thông quan, chuyển sang luồng đỏ kiểm tra thực tế hàng hóa. Kết quả đã phát hiện hàng thực nhập là hệ thống thùng và nắp trục kín, có mức thuế suất thuế nhập khẩu là 5%. Từ kết quả này, Chi cục Hải quan quản lý hàng đầu tư đã điều chỉnh tăng thuế trên 509 triệu đồng.

Cục Hải quan Hải Phòng, 6 tháng đầu năm, toàn Cục có tới gần 4.000 tờ khai hải quan TTHQĐT phải hủy, chiếm 1,27% tổng lượng tờ khai. Nguyên nhân bị hủy do một số doanh nghiệp cố tình tìm cách lợi dụng việc khai báo TTHQĐT để trốn tránh sự kiểm soát của cơ quan Hải quan. Doanh nghiệp sẽ khai nhiều tờ khai (tờ khai ảo) cho 1 lô hàng để thăm dò kết quả phân luồng của hệ thống. Nếu lô hàng được phân luồng Xanh, doanh nghiệp sẽ đăng kí chính thức và tiếp tục làm các thủ tục để thông quan. Trường hợp bị phân luồng Đỏ (phải kiểm tra thực tế hàng hóa) doanh nghiệp sẽ hủy tờ khai.

Bên cạnh đó, xuất hiện tình trạng trường hợp chủ hàng mượn pháp nhân của nhiều doanh nghiệp để nhập hàng hóa. Khi dùng pháp nhân của doanh nghiệp này truyền tờ khai nhưng chưa được phản hồi luồng Xanh, họ lấy pháp nhân của doanh nghiệp khác khai báo lại rồi tiếp tục gửi lên hệ thống, đến khi nào tờ khai được phản hồi phân vào luồng Xanh, doanh nghiệp mới dừng lại việc khai báo.

Theo Thiếu tướng Lê Trung Kiên, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh II, song song với việc thông thoáng thủ tục hải quan, các nước đã trang bị trang thiết bị kiểm soát tại các cửa khẩu. Trong khi đó, Việt Nam dù đã áp dụng TTHQĐT nhưng trang bị hỗ trợ vừa thiếu lại vừa yếu. Đây là một một nguyên nhân chính dẫn đến gian lận trong khai báo TTHQĐT.

Do đó, vấn đề mấu chốt ở đây là việc cơ quan Hải quan tổ chức thực hiện như thế nào để đảm bảo các doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật được thông quan hàng hóa nhanh chóng; doanh nghiệp tiềm ẩn nguy cơ gian lận vẫn được kiểm soát một cách chặt chẽ. Hải quan không thể ngăn chặn gian lận trong TTHQĐT bằng cách tăng tỉ lệ kiểm tra thực tế hàng hóa - việc này đi ngược lại xu thế phát triển.

Để ngăn chặn những hành vi gian lận trong thực hiện TTHQĐT việc xây dựng cơ sở dữ liệu về doanh nghiệp, mặt hàng, địa bàn có nguy cơ rủi ro là hết sức quan trọng. Khi cơ sở dữ liệu này sát, đúng với thực tế, sẽ sàng lọc được các đối tượng DN để phân luồng chính xác. Những doanh nghiệp, mặt hàng, địa bàn có nguy cơ gian lận sẽ được kiểm soát chặt từ khâu phân luồng đến kiểm tra thực tế.

Đối với những đơn vị cố tình khai gian hải quan điện tử sẽ bị xử phạt tùy mức độ. Có thể phạt hành chính; chặn doanh nghiệp tại cửa khẩu; không cho thông quan hoặc khởi tố nếu có hành vi trốn thuế...

Đáng chú ý, Tổng cục Hải quan đang hoàn thiện dự thảo quyết định sửa đổi, bổ sung Quyết định 3046/QĐ-TCHQ về quy trình TTHQĐT đối với hàng hóa XNK thương mại. Dự thảo được xây dựng trên cơ sở tổng hợp các tồn tại, vướng mắc liên quan đến nghiệp vụ trong quá trình thực hiện TTHQĐT. Dự thảo đã đưa ra nhiều điểm mới theo hướng nâng cao công tác quản lí trong quá trình làm thủ tục để vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật, vừa kiểm soát hiệu quả doanh nghiệp có hành vi gian lận.

Cũng theo dự thảo, Chi cục trưởng chi cục Hải quan nơi thực hiện TTHQĐT có thể can thiệp đột xuất vào các bước trong quy trình nghiệp vụ do hệ thống xác định để đảm bảo quản lý hải quan và tự chịu trách nhiệm về quyết định can thiệp đột xuất theo nguyên tắc sau: Chỉ thực hiện đối với luồng Xanh khi phát hiện hoặc có đủ cơ sở xác định lô hàng vi phạm các quy định về quản lý thuế, hải quan, chính sách quản lý xuất khẩu; nhập khẩu đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

Nguyễn Hải